Pielgrzymka do Ziemi Świętej 26.09–9.10. 2010
Ziemia Święta – Synaj – Jordania

Otrzymaliśmy od niego książki i śpiewnik. Lot do Izraela przebiegał bez zakłóceń, jedynym zakłóceniem były roznoszone przez stewardesy o godz.1 w nocy posiłki, kiedy wszyscy marzyliśmy tylko o spaniu!

Poniedziałek 27.09
Po czterech godzinach lotu wylądowaliśmy szczęśliwie na lotnisku Ben Gurion w Tel Awiwie, gdzie kontrola trwała krócej niż się tego spodziewialiśmy. Wygodnym autokarem zajechaliśmy przed nasz hotel „Holy Land” w „arabskiej” Jerozolimie.

Krypta – grota z I w. upamiętnia miejsce narodzin Jana Chrzciciela. W pobliżu kościoła znajduje się kaplica męczenników jeszcze z czasów bizantyjskich.
Po powrocie do hotelu odprawiona została w pokoju konferencyjnym Msza św., towarzyszyły jej z pobliskiego meczetu śpiewy muezina. Po Mszy kilkoro z nas miało niemiłą przygodę, kiedy to z powodu przeciążenia windy zjechaliśmy do piwnicy i tam z hukiem utknęliśmy! Naciskanie na guzik alarmowy i walenie do drzwi nie odnosiło skutku, po dłuższej chwili, gdy zaczynało brakować powietrza, na szczęście usłyszano nas w kuchni.

Wtorek 28.09
Po śniadaniu udajemy się pieszo na Górę Oliwną położoną niecałe 2 km od Jerozolimy. Towarzyszą nam piękne widoki na miasto i dolinę Cedronu – biblijną dolinę Jozafata, która miała być miejscem Sądu Ostatecznego. Stok góry i dolinę pokrywają tysiące grobów żydowskich, ułożone na nich kamyki oznaczają wiarę w zmartwychwstanie. Leży tam też pochowanych paru starotestamentowych proroków, m in Malachiasz, który przepowiedział nadejście Chrystusa.

Kościół Pater Noster natomiast stoi nad grotą, w której Chrystus nauczał uczniów Modlitwy Pańskiej; już w IV w. stał tu kościół, który potem odbudowali krzyżowcy. Dzisiejszy kształt zawdzięcza odbudowie z 1875 r. W krużgankach i na okalającym go murze umieszczonych jest 138 tablic ze słowami tej modlitwy w różnych językach i narzeczach. Polską tablicę ufundowała jeszcze Brygada Strzelców Podhalańskich II Korpusu. Jest tam także tablica z Ojcze nasz po kaszubsku. Szczególne wrażenie robi kościół Dominus Flevit (Pan zapłakał), nowoczesny, w kształcie łzy, z widokiem na Jerozolimę ze świątynią ze złotą kopułą w centrum (obecnie meczet), tak jak ją widział Chrystus przepowiadający jej zburzenie.

Inny charakter ma Bazylika Agonii, zwana też Kościołem Wszystkich Narodów, bowiem 12 krajów (w tym również Polska) finansowało jej budowę w latach 20. ub.wieku. Zbudowana została, tak jak wiele tutejszych kościołów, na ruinach kościoła krzyżowców postawionego na ruinach kościoła bizantyjskiego. Znajduje się tu skała, na której modlił się Chrystus w Ogrodzie Oliwnym (Getsemani). Piękna, chwytająca za serce Msza w tymże ogrodzie, gdzie prastare drzewa oliwkowe wyrosły w miejscu tych z czasów Jezusa.

W podziemiach kościoła znajduje się Krypta Narodzenia NMP. Ruchliwą uliczką Heroda dochodzimy do murów, za którymi jest już współczesność.

Po południu wróciliśmy do Starej Jerozolimy, aby odprawić Drogę Krzyżową. Była to dla nas najbardziej niezwykła i przejmująca Droga Krzyżowa, jaką odprawiliśmy w naszym życiu! Szliśmy zatłoczonymi uliczkami zatrzymując się przy kolejnych stacjach oznaczonych tablicami na ścianach kaplic i domów na Golgotę, do Bazyliki Grobu. Do specyfiki tej Drogi należało jeszcze to, że refleksje do każdej ze Stacji mieliśmy przygotować my sami. (zastanawiające były słowa jednego z uczestników: „Chrystus został zdjęty z krzyża, ale krzyż nigdy nie został zdjęty z Chrystusa”.)

Po kolacji wieczorna wyprawa do Betlejem, ale tylko do sklepu. Jedziemy tunelem zbudowanym przez Polaków z Lubina i Głogowa.To tylko 8 km, ale już inny świat: graniczny betonowy mur jak w getcie oddziela autonomię Palestyny od Izraela, izraelscy strażnicy lustrują nas wzrokiem szukając brunetów o smagłych cerach. Po stronie palestyńskiej namalowany gołąbek pokoju w kamizelce kuloodpornej... Zatrzymujemy się przez sklepem (dewocjonalia, biżuteria, kosmetyki itp) prowadzonym przez katolików – dochód z niego idzie na chrześcijańską diasporę, która stanowi 30% mieszkańców Betlejem. Smutny jest los Palestyńczyków zamkniętych w getcie bez możliwości pracy!

Środa 29.09
Wczesnym rankiem pobiegliśmy do Bazyliki Grobu, gdzie o godz.5.30 w Kaplicy Ukrzyżowania została dla nas odprawiona Msza. Zostanie nam w pamięci jej niezwykły nastrój. Niestety dostanie się do Kaplicy Grobu i tym razem okazało się niemożliwe z powodu odprawianej tam Mszy.

Po śniadaniu piechotą (z powodu święta Sukkot autokary turystyczne nie jeżdżą) udajemy się na górę Syjon. Po drodze Ściana Płaczu – jedyny ocalały fragment muru należącego do dawnej Świątyni Jerozolimskiej – pod którą do tej pory Żydzi opłakują jej zburzenie w r.70. Gubimy się w tłumie, ale szczęśliwie wszyscy się odnajdują.

Z drżeniem serca schodzimy do lochu.
Jeszcze tylko kilka objaśnień księdza przewodnika dotyczących Synaju, m in o sadzawce Siloe (przy której Chrystus przywrócił wzrok niewidomemu) i wykopanym do niej tunelu, który miał zapewnić zaopatrzenie świątyni w wodę (cud techniki w VIII wieku p.n.e.), o cmentarzu katolickim, na którym pochowany jest m in Oskar Schindler i kończymy nasze zwiedzanie tego niezwykłego miejsca. Wracamy do hotelu indywidualnie.. Moja grupka idąc przez dzielnicę żydowską przypadkiem odkryła „Swedish Christian Study Center”. Weszliśmy do środka, żeby się odświeżyć i w rezultacie spędziliśmy około godziny na interesującej rozmowie z zatrudnionym tam młodym Szwedem (studentem z Malmö). Mieliśmy też okazję popatrzeć na miasto z tarasu na dachu. Dalsza nasza droga prowadziła przez biedną dzielnicę ormiańską, a potem już znajomy arabski souk (bazar) i byliśmy w domu.

Czwartek 30.09
Uwaga. Każdej naszej podróży autokarem towarzyszyć będą: poranna modlitwa, różaniec oraz pieśni ze „Spiewnika Pielgrzyma” intonowane przez naszego „kantora” Marka Małachowskiego.

Pożegnanie z Jerozolimą. Mijamy Herodium – wzgórze o płaskim wierzchołku z resztkami fortecy zbudowanej przez Heroda Wielkiego i rzekome miejsce jego pochówku. Znów bezproblemowy przejazd przez granicę z autonomią palestyńską. Oddalone o niecałe 10 km od Jerozolimy Betlejem jest miastem pokoju, na jego peryferiach znajduje się ośrodek badań ekumenicznych i pojednania „Tantu”r. W panoramie miasta wieże kościołów wznoszą się obok minaretów – nic i nikt nie zakłóca pokojowego współżycia muzułmanów i chrześcijan! Nazwa Betlejem oznacza „dom chleba”. Przechodzimy obok Pola Pasterzy (którzy wieki temu mieszkali w grotach), stoi tu kościół z lat 50. ub.w. w kształcie pasterskiego namiotu.

Nawiedzamy Bazylikę Narodzenia Pańskiego – najstarszy kościół świata (!), jedyny który ocalał podczas inwazji Persów w 614 r. W XI w. został odrestaurowany przez krzyżowców. Zachowały się fragmenty posadzki i 44 kolumny z okresu bizantyjskiego oraz mozaiki z czasów wojen krzyżowych. Pod ołtarzem znajduje się Grota Narodzenia, do której schodzimy po półgodzinnym czekaniu. Panuje tu nastrój wręcz mistyczny, klękamy wzruszeni, tak jak setki pokoleń przed nami. Bazylika Narodzenia podobnie jak Bazylika Grobu jest wspólnie zarządzana przez franciszkanów jak i duchownych obrządku greckiego oraz armeńskiego.

Na ulicy tłum młodych Palestyńczyków usiłujących coś sprzedać – jedyny ich zarobek w tym kraju pozbawionym możliwości pracy! Po raz ostatni ukazuje nam się w oddali Jerozolima.

Jeszcze długi tunel zbudowany przez Polaków z Lubina i Głogowa i zaczyna się Pustynia Judzka, szosa prowadzi cały czas w dół. Zniżamy się z 750m do poziomu morza. Upał, pustynne góry, na jednej z nich klasztor muzułmański. To tutaj Chrystus pościł przez 40 dni; przejeżdżamy niedaleko Góry Kuszenia przez Szatana. Ta okolica również była tłem przypowieści o miłosiernym Samarytaninie. Góry się kończą i zaczyna się dolina Jordanu – tereny największej depresji na świecie.

Przedmieścia Jerycho. Zatrzymujemy się przy sklepie – nowe szaleństwo... Przejeżdżamy obok sykomory, na którą wdrapał się celnik Zacheusz, aby lepiej widzieć Jezusa. Jerycho to najstarsze miasto świata. Znajdują się tu ruiny pałacu Heroda oraz wykopaliska osady sprzed 10 tys. lat.

Wszędzie wspaniała zieleń i dużo kwiatów. Po trudach i ascezie pielgrzymiego życia oddajemy się światowym rozkoszom w eleganckim hotelu „Jerycho Resort”. Basen, leżaki i pyszna obiado-kolacja skutecznie wzmocniły nasze nadwątlone siły.

Piątek 1.10
Wczesna pobudka i śniadanie już o 6.30. Żegnamy nasz hotel i zieleń Jerycha, znów Pustynia Judzka i jej kopulaste góry, wśród piasków biedne osiedla Arabów. Z daleka widać osiedla żydowskie Jerozolimy. Jedziemy do Betanii (wioska o arabskiej nazwie El-Azarije – od imienia Łazarza) na wschodnich stokach Góry Oliwnej – miejsca, które Chrystus odwiedzał, gdyż tam mieszkali Jego przyjaciele: Łazarz z Martą i Marią. Tam też dokonał się cud jego wskrzeszenia. W miejscu dzisiejszego kościoła z lat 50 ub.wieku stał w V w. kościół bizantyjski, który w XII w. odbudowali krzyżowcy. Bierzemy udział we Mszy, tym razem w asyście małego kotka, który przydreptał za nami do kościelnej kaplicy

Niedziela 3.10
Dzień zaczął się pechowo, bo bagaż jednego z uczestników pielgrzymki, zostawiony w hotelowym westybulu, powędrował z inną grupą na lotnisko w Sharm el Sheikh! Odjeżdżamy z hotelu z opóźnieniem, tego dnia mamy do przekroczenia aż trzy granice - horror! Następny pech: torba jednej z uczestniczek została w terminalu po stronie egipskiej – czekamy! Po izraelskiej stronie, w Eilacie mieliśmy tego dnia zwiedzić słynne akwarium. Niestety zostało nam bardzo mało czasu, zaledwie pół godziny (!), szkoda.

Kolejny pech: przy przekraczaniu granicy izraelskiej w chwili, gdy ksiądz Wiesław stanął z paszportem przy okienku, zawiesił się komputer, nastąpiła awaria wszystkich komputerów w Taba! Czekaliśmy w upale ponad 2 godziny, w automacie zabrakło kawy...Jeszcze tylko czekanie na paszporty w sklepiku przygranicznym po stronie jordańskiej i o trzeciej nareszcie jesteśmy gotowi.

Teraz autokarem jordańskim jedziemy na Pustynię Wadi Rum. Witają nas niezwykłe krajobrazy, jak ze snu...To tam właśnie kręcono plenery do filmu „Lawrence z Arabii”, widzieliśmy też źródło nazwane od jego imienia. Na pamiątkę mamy zdjęcie grupowe na tle tych niesamowitych gór. Nasz jordański przewodnik pokazał nam napis na skale z XVIII wieku p.n.e. w języku protoarabskim. I teraz czekała nas zapowiadana przez księdza profesora niespodzianka: jazda jeepem przez pustynię!

Porównanie z Synajem wypada na korzyść Jordanii: Beduini sympatyczni, dzieci nie żebrzą. Pełni wrażeń udajemy się do hotelu „Edom” w Wadi Musa, gdzie w sali konferencyjnej odprawiona zostaje Msza.

Poniedziałek 4.10
Po śniadaniu udajemy się na zwiedzanie Petry – ruin miasta zamieszkałego przez Nabatejczyków (I wiek p.n.e – III w. n.e) leżącego na szlaku handlowym.

W 324 roku dotarło tu chrześcijaństwo, gdy św.Helena odwiedziła to miasto, zbudowano tu 3 kościoły. Podbicie przez Arabów oraz silne trzęsienie ziemi w 741 r. doprowadziło do zniszczenia Petry.

Nasza grupa się podzieliła – niektórzy poszli wspinając się w upale do niedawno odkrytego kościoła bizantyjskiego – w nagrodę za zmęczenie mogli podziwiać mozaiki, a reszta ruszyła w powrotną drogę. Gdy zatrzymaliśmy się na lunch w restauracji, jedna z uczestniczek otrzymała ofertę matrymonialną od jej właściciela. Natychmiast przyleciał syn (a la Jimi Hendrix) i powiedział, że ojciec ma już trzy żony!
Po powrocie do hotelu Msza św. w pokoju konferencyjnym.

Wtorek 5.10
Znowu odjazd z opóźnieniem – tym razem jakiś van zablokował nam drogę. Zatrzymujemy się przy Źródle Mojżesza i oglądamy skałę, z której po uderzeniu laską przez Mojżesza wypłynęła woda.

Minęły tysiące lat i źródło nadal jest czynne, osłonięte obudową z trzema kopułami.
Jedziemy na północ do Ammanu dawną „drogą królewską” łączącą niegdyś Damaszek, Amman, Akabę i Sakkarę (dawną stolicę Egiptu). Dookoła kamienista, jałowa ziemia porośnięta suchą trawą i krzaczkami, góry Edomu i kolejna pustynia. Wzdłuż drogi rosną drzewa pieprzowe. Mijamy górę Macheront ze szczątkami pałacu Heroda, w którym zginął Jan Chrzciciel.

Naszym celem jest Madaba, trzecie pod względem wielkości miasto jordańskie, które w IV wieku było centrum chrześcijaństwa i dzisiaj 45% tego 130-tysięcznego miasta stanowią chrześcijanie (w Jordanii jest ich około 15%). Miasto słynie z niezwykle cennych mozaik i szkoły tej trudnej sztuki. Udajemy się na górę Nebo, z której 3400 lat temu Mojżesz zobaczył Ziemię Obiecaną i na której wkrótce zmarł. Widok rzeczywiście zapierający dech, pomimo że my z powodu mgiełki na horyzoncie nie widzieliśmy Hebronu ani Jerozolimy ani Samarii.

Na szczycie stoi klasztor franciszkanów, wokół niego znajdują się liczne wykopaliska. Znajduje się tu sanktuarium z IV wieku z pięknymi mozaikami, to tu modlił się Jan Paweł II w r. 2000. Podziwiamy umieszczoną pod namiotem mozaikę z 530 roku, następnie bierzemy udział we Mszy św. w kaplicy. Powracamy do Madaby i w kościele św.Jerzego (zbudowanym na szczątkach bizantyjskiej świątyni) podziwiamy najsłynniejszą mozaikę z r.560 przedstawiającą mapę Ziemi Świętej i Egiptu, centrum której stanowi otoczona murami Jerozolima ze szczegółami zabudowy, jak Cardo, Bazylika Grobu Świętego itp.

Następnie zatrzymujemy się w pracowni mozaiki, gdzie mamy okazję przyjrzeć się żmudnej pracy ich twórców. W sklepie kupujemy mozaikowe pamiątki.

Wjeżdżamy do Ammanu – najstarszej stolicy na świecie, nieprzerwanie od 5000 lat! Rozrzucone na wzgórzach miasto ma 17 km długości i liczy 3 mln mieszkańców. Objeżdżamy jego zachodnią część: eleganckie wille i pałace tonące w zieleni, most wiszący nad doliną – uderza rozmach i nowoczesność! Niestety nasz „Al Manar Hotel” trochę rozczarowuje.

Środa 6.10

Ciąg dalszy przejażdżki po Ammanie – zatrzymujemy się przy największym meczecie w Jordanii, tuż za nim kościół koptyjski - dowód pokojowego współżycia wiar! Objeżdżamy stary Amman, mijamy skaliste wzgórza gęsto zabudowane starymi i tandetnymi domami. Przejeżdżamy obok wspaniałych ogrodów królewskich kontrastujących z ubogim otoczeniem. Na wzgórzu resztki z czasów rzymskich: Akropol z dumnie wzniesionymi kolumnami oraz amfiteatr, w którym i dzisiaj wystawia się sztuki.

Opuszczamy Amman, wraz z obniżaniem się terenu coraz więcej terenów zielonych i pól uprawnych – zbliżamy się do Galilei. To już kraina biblijnego Jakuba, ksiądz przewodnik opowiada jego historię.

Następny punkt programu: Dżerasz – największe z rzymskich miast na Bliskim Wschodzie, kiedyś liczyło kilkadziesiąt tysięcy mieszkańców, a od XII wieku w ruinie.. („14 kart jeden dolar jak sie masz kochanie” wołali za nami dziecięcy sprzedawcy...) Idziemy główną ulicą (Cardo), której kolumny przetrwały trzęsienie ziemi, podobnie jak kolumny świątyni Artemidy i owalnego Forum. Na płytach „jezdni” zachowały się wyżłobienia po rydwanach.

Stały tu kiedyś obok siebie 3 kościoły: założony przez św.Helenę kościół Jana Chrzciciela, nastąpnie Kosmy i Damiana oraz św.Jerzego, w podłodze tego ostatniego zachowały się mozaiki.

Zatrzymujemy się w Gadarze i oglądamy starodawną osadę z biało-czarnego kamienia (bazalt). Z bazaltu też zbudowany amfiteatr. W pobliżu bazylika, a następnie kościół Maryi Panny, zachowały się kolumny korynckie. Wokół niego budynki otomańskie z V wieku.

Zjeżdżamy z góry i znów kopulaste wzgórza, strome zbocza, wyschnięte koryta potoków o nazwach ze Starego Testamentu (Jabbok) i suche rośliny, które skubią kozy i owce.... Miasto Irbid – znów brud i nieporządek, wszędzie poniewierają się plastykowe flaszki i worki. „Al Joude Hotel” na oko porządny, bardzo nas rozczarował. Ta noc była dla wielu z nas umartwieniem, które powinno przecież towarzyszyć pielgrzymce!
Msza św. w pokoju konferencyjnym.

Czwartek 7.10
Jedziemy w stronę granicy, za którą już Galilea. Żegna nas brama witająco-żegnająca w Jordanii – rekonstrukcja Skarbca w Petrze oraz król Abdullah, którego niezliczone portrety w różnych pozach i ubiorach towarzyszyły nam przez całą drogę.

Na granicy jordańskiej nieoczekiwanie każdego z nas sfotografowali i pobrali odcisk palca. Staliśmy ponad godzinę w strefie międzypaństwowej, potem jeszcze granica izraelska i już luksusowym autokarem pomykamy przez Galileę. Jaka różnica w krajobrazie: zielono, uprawne pola zraszane wodą, schludne budynki kibuców o nazwach ze Starego Testamentu i czysto! Mijamy miasto Betszeda. Są to najżyźniejsze tereny Izraela, kraina oliwek, zbóż różnego rodzaju, owoców i bawełny; zbiera się tu plony 2 razy w roku. Słuchamy opowieści księdza przewodnika o dramatycznej historii tej ziemi, Galilea bowiem jest związana nie tylko z Jezusem ale i z historiami ze Starego Testamentu. Była w przeszłości terenem przemarszu obcych wojsk i niezliczonych krwawych bitew.

Jedziemy do Kany Galilejskiej – miejsca, gdzie Chrystus dokonał pierwszego cudu podczas uczty weselnej przemieniając wodę w wino. Kościół upamiętniający to zdarzenie zbudowali franciszkanie na ruinach świątyni bizantyjskiej a może nawet jeszcze starszej. W bocznej kaplicy uczestniczymy we Mszy św. szczególnie uroczystej przez powtórzenie przez wszystkie pary małżonków przysięgi małżeńskiej i ponowne błogosławieństwo.

Ta świątynia o nowoczesnej architekturze z lat 60. ub.wieku w swej dolnej części zawiera Grotę Zwiastowania z resztkami murów kościoła-synagogi z II wieku. W V w. powstała tu bizantyjska bazylika, zniszczona przez Persów (zachował się fragment muru), odbudowali ją krzyżowcy, poczym zniszczyli muzułmanie (zachowane resztki). Górna część bazyliki jest owocem pracy artystów z całego niemal świata. Posiada ona ponad 60 pięknych witraży i 16 dużych mozaik Maryjnych różnych narodów (Polskę „reprezentuje” oczywiście Matka Boska Częstochowska). Więcej mozaik znajduje się na zewnętrznym murze.

Okolica Nazaretu pokryta była grotami, w których mieszkała uboga ludność. Nad jedną z takich grot wybudowano Kościół św.Józefa. W tradycji utarło się przekonanie, że właśnie tu stał jego dom...W krypcie znajduje się najstarsze na świecie baptysterium z chrzcielnicą z I wieku, a w podziemiach równie stare silosy.

Jedziemy do Haify – jednego z największych portów na Wschodzie. Leży nad Morzem Śródziemnym u podnóża Góry Karmel (słowo to oznacza „ogród”) Góra ta związana jest z biblijnym prorokiem Eliaszem, który tu zamieszkiwał grotę i tutaj właśnie rozprawił się z prorokami Baala udowadniając prawdziwość wiary w Jahwe – to dzięki niemu odrodziła się religia monoteistyczna! To tutaj w czasach wojen krzyżowych powstała reguła zakonu karmelitów. Karmel jest związany z kultem Maryi, odkąd w 1766 r. na ruinach klasztoru krzyżowców wybudowano kościół Stella Maris.

Wchodzimy do Bazyliki Przemienienia zbudowanej w latach 20. ub. wieku w nawiązującym do przeszłości stylu syryjsko-romańskim. Istniał tu bowiem już w VI wieku bizantyjski kościół, który krzyżowcy w XI w. zastąpili fortecą, następnie zbudowano Bazylikę, a w XII wieku już rządzili tu Turcy... W krypcie Bazyliki stoi ołtarz jeszcze z czasów wojen krzyżowych, tuż obok świątyni znajdują się ruiny kościoła i fortecy krzyżowców. Z tarasu widokowego rozciąga się wspaniały widok na Galileę.

Następnie udajemy się do Jardenet nad Jordanem miejsca chrztu baptystów. Piękne miejsce: rzeka (dość płytka i niezbyt szeroka) tonie w zieleni, woda szmaragdowa!

Jesteśmy świadkami chrztu niemowlęcia przez rodziców w białych koszulach oraz chrztu grupowego przez popa. Chrzest  Chrystusa w rzeczywistości miał miejsce  znacznie dalej na południe, w okolicy Jerycha, w dzisiejszej Jordanii.

Uderza nas piękno Galilei  - Jezus tak umiłował tę ziemię, tutaj za Nim szły tłumy...Ksiądz przewodnik dodaje, że i dzisiaj Żydzi z Galilei są bardziej otwarci i dlatego uważani są przez innych za „gorszych”.

Droga prowadzi wzdłuż Jeziora Galilejskiego, przejeżdżamy obok wzgórz Gadary - to w tej okolicy Chrystus uleczył opętanego wyganiając złe duchy, które weszły w  trzodę pasących się świń, pędzących potemna oślep w dół do jeziora.

Mijamy Tyberiadę – miasto założone jeszcze przez Heroda Antypasa. Prace archeologiczne w toku, na tych terenach (jak zresztą w całym Izraelu) współczesność przeplata się z  przeszłością, resztki amfiteatru obudowuje się nowoczesnymi budynkami, a kurort z termami jeszcze z czasów rzymskich nadal przyjmuje gości.

Jedziemy do Tabgha – doliny u podnóża Góry Błogosławieństw, które upamiętnia stojący na wzgórzu zeszłowieczny kościół.  Zwiedzamy stojący u podnóża góry oktagonalny Kościół Rozmnożenia Chleba i Ryb, będący rekonstrukcją bizantyjskiej świątyni z IV wieku.

Znajdują się w nim stare mozaiki z IV wieku (najsłynniejsza, przedstawia kosz z chlebem między dwiema rybami). Pod ołtarzem kamień ze starej bazyliki.

Kafarnaum – niegdyś ważne miasto rzymskie, miejsce tak bardzo związane z Jezusem!  To właśnie tutaj wezwał rybaka Szymona (Piotra) wraz z bratem oraz celnika (Mateusza), aby poszli za Nim. To tutaj uzdrowił wielu ludzi, m. in. sługę rzymskiego setnika (w latach 80. ub.wieku archeolodzy odkopali tutaj ruiny rzymskiego garnizonu). Oglądamy fragmenty synagogi z IV w. z dobrze zachowanymi zdobionymi kolumnami, której fundamenty sięgają jeszcze czasów Chrystusa! 

Oglądamy odkopane fragmenty kamiennych ścian domów, wśród nich ruiny Domu św.Piotra, otoczone niskim murem, z grafitti w kamieniu z I wieku! Mamy okazję zjeść lunch w restauracji, gdzie podają rybę św.Piotra, która żyje tylko w Jeziorze Galilejskim.

Na zakończenie nasza „szefowa” – Jadwiga Kurkus wyraziła to, co czuliśmy wszyscy: ogromną wdzięczność i gorące podziękowanie  dla księdza profesora za to, że tak chętnie dzielił się z nami swoją ogromną wiedzą towarzysząc nam w wędrówce  po tysiącleciach historii Ziemi Swiętej. Obaj nasi księża dostali od nas w prezencie wino z Kany Galilejskiej.

Ostatnim świętym miejscem, które nawiedziliśmy, był Kościół Prymatu św. Piota; leży on na samym brzegu jeziora, w miejscu, gdzie Jezus po raz trzeci  od chwili śmierci ukazał się swoim uczniom  i gdzie przekazał zwierzchnictwo  Piotrowi. Już w VII wieku stał tu kościół, który zburzyli muzułmanie; obecny jest z lat 30. ub. wieku, malutki. Przed ołtarzem znajduje się spłaszczony kamień – według tradycji to na nim Jezus podał uczniom jedzenie.